Polesie

Granica: Polska – ZSRS

Obecnie: Ukraina i Białoruś

Pan Władzimierz, rocznik 1928, od urodzenia mieszka w założonej przez jego przodków wiosce Budki Wojtkiewickie, leżącej pośrodku bagien przy samej białoruskiej granicy. Jak mówi: „Mój pra, pra, pradziad był tutaj pierwszym Polakiem, a ja będę ostatnim”.

 

Na początku ubiegłego stulecia Polesie było największym w Europie Środkowej – jeśli nie w całej Europie – kompleksem pierwotnych moczarów. W dwudziestoleciu międzywojennym praktycznie nie istniały tutaj drogi dojazdowe, a rozsiani po zagubionych w dziczy wioskach mieszkańcy łódkami pokonywali ogromne trzęsawiska. Zgodnie z wynikami spisu powszechnego z 1921 roku prawie czterdzieści tysięcy mieszkańców Polesia jako swoją narodowość zadeklarowało „tutejszy”. W kolejnym przeprowadzonym dziesięć lat później cenzusie aż siedemset tysięcy ludzi podało „tutejszy” jako swój język ojczysty, w dowodach wpisywany jako „po prostemu”, stanowiący lokalną gwarę będącą połączeniem polskiego, ukraińskiego i białoruskiego.

 

Jednak w latach sześćdziesiątych XX wieku w wyniku gigantycznego sowieckiego projektu melioryzacji trzęsawisk „polska dżungla”, jak pisał o tym regionie Ferdynand Antoni Ossendowski, uległa gwałtownym przemianom. Wykopano tutaj około dziesięciu tysięcy kanałów, osuszono ponad połowę torfowisk i posunięto się nawet do regulowania biegu Prypeci, wodnej arterii tłoczącej w Polesie życie. Zniknęły bagna, a wraz z nimi żyjący na nich od pokoleń ludzie. Ich miejsce zajęły wielkie pola uprawne a na północnych obrzeżach Polesia wyrosło niezwykłe „solne miasto” Soligorsk.

 

 

„Solne miasto” Soligorsk na północy Polesia wybudowane w latach 60. przy kopalniach soli potasowej.
„Solne miasto” Soligorsk na północy Polesia wybudowane w latach 60. przy kopalniach soli potasowej.

Białoruś

Wioska na bagnach Polesia.
Wioska na bagnach Polesia.
Poleskie bagna.
Poleskie bagna.
Na wioskach wołyńskiego Polesia życie biegnie tak jak przed wiekami.
Na wioskach wołyńskiego Polesia życie biegnie tak jak przed wiekami.
Cmentarz w wiosce Kupiele na Polesiu Wołyńskim.
Cmentarz w wiosce Kupiele na Polesiu Wołyńskim.

Dawna polska mieszkanka zapala świeczkę na grobie swoich bliskich

Polskie groby na cmentarzu w Kupielach. Dzisiaj Polaków już tutaj nie ma.
Polskie groby na cmentarzu w Kupielach. Dzisiaj Polaków już tutaj nie ma.
Tutaj kończy się droga. Otoczona ogromnymi trzęsawiskami wioska Budki Wojtkiewickie.
Tutaj kończy się droga. Otoczona ogromnymi trzęsawiskami wioska Budki Wojtkiewickie.

Przy współczesnej ukraińsko-białoruskiej granicy.

„Mój przodek był w tym bagiennym sanktuarium pierwszym Polakiem, a ja będę ostatnim”.
„Mój przodek był w tym bagiennym sanktuarium pierwszym Polakiem, a ja będę ostatnim”.

Budki Wojtkiewickie założył praprapradziad Włodzimierza Suchowieckiego

Kościół garnizonowy Korpusu Ochrony Pogranicza w Sarnach na Polesiu Wołyńskim na Ukrainie.
Kościół garnizonowy Korpusu Ochrony Pogranicza w Sarnach na Polesiu Wołyńskim na Ukrainie.
Bagna Polesia.
Bagna Polesia.
Wioska na bagnach Polesia.
Wioska na bagnach Polesia.
Wasilij i Elena jedni z ostatnich Poleszuków, rodowitych mieszkańców Polesia.
Wasilij i Elena jedni z ostatnich Poleszuków, rodowitych mieszkańców Polesia.
Elena, Poleszuczka.
Elena, Poleszuczka.
Poleskie bagna.
Poleskie bagna.
Wioska na bagnach Polesia.
Wioska na bagnach Polesia.
Polskie narty z górskiego kurortu Zakopane, które jeszcze przed wojną trafiły na Polesie.
Polskie narty z górskiego kurortu Zakopane, które jeszcze przed wojną trafiły na Polesie.
Jewa Koszman mieszkała po sowieckiej stronie granicy: „Na wybronowanym polu trupy leżały. Kogo?”.
Jewa Koszman mieszkała po sowieckiej stronie granicy: „Na wybronowanym polu trupy leżały. Kogo?”.

„Tych, co ze Związku Sowieckiego do Polski próbowali uciec przed głodem, kolektywizacją, aresztowaniami. Przed bolszewikami najprościej mówiąc”

Bagna zamienione w pola uprawne.
Bagna zamienione w pola uprawne.
Przy drodze.
Przy drodze.
Na Białorusi po większości bagien nie pozostały żadne ślady.
Na Białorusi po większości bagien nie pozostały żadne ślady.
Żydowski cmentarz w wiosce Lenin na Białorusi.
Żydowski cmentarz w wiosce Lenin na Białorusi.

W 1942 r. Niemcy wymordowali ponad 1100 żydowskich mieszkańców miasteczka, a w 1943 r. również około 1200 Polaków i Białorusinów

Unikatowe drewniane macewy.
Unikatowe drewniane macewy.
Popiersie Lenina w centrum "solnego miasta" Soligorska.
Popiersie Lenina w centrum "solnego miasta" Soligorska.
Kopalnie Soligorska.
Kopalnie Soligorska.
Nikołaj Nowik, jeden z założycieli Niezależnego Białoruskiego Związku Zawodowego górników.
Nikołaj Nowik, jeden z założycieli Niezależnego Białoruskiego Związku Zawodowego górników.

Obecnie opozycyjnego wobec reżimu prezydenta Łukaszenki.

Nikołaj Nowik: „Zawsze mieliśmy dobre relacje i z  Solidarnością. Za wolność waszą i naszą".
Nikołaj Nowik: „Zawsze mieliśmy dobre relacje i z Solidarnością. Za wolność waszą i naszą".

„My mamy z Rzeczpospolitą Obojga Narodów wspólne dzieje. Jakby nas kiedyś Rosja nie napadła, to bylibyśmy dzisiaj jednym państwem. Szkoda, że historia potoczyła się tak, a nie inaczej”.

Kopalnie Soligorska.
Kopalnie Soligorska.
Soligorsk.
Soligorsk.
Kopalnie Soligorska.
Kopalnie Soligorska.
Kopalnie Soligorska.
Kopalnie Soligorska.
Oblicza Polesia.
Oblicza Polesia.
Oblicza Polesia.
Oblicza Polesia.
Oblicza Polesia.
Oblicza Polesia.
1/1